Tôi đã có 10 năm gắn bó với công tác ở nước Nga, một quãng thời gian đủ để nền văn hóa và con người nơi đây thấm vào từng thớ thịt tâm hồn tôi. Đã 30 năm trôi qua kể từ ngày đầu tiên tôi đặt chân tới Xứ sở Bạch Dương, tuy đất nước này đã có nhiều đổi thay, nhưng tình yêu trong tôi dành cho Nga vẫn mãi nồng ấm như thuở ban đầu. Tiếng Nga – thứ ngôn ngữ mà thế hệ học trò ngày nay cho là khó học và không còn thời thượng – đối với tôi vẫn là ngôn ngữ kỳ diệu, có thể chuyển tải mọi cung bậc cảm xúc và tri thức trên mọi lĩnh vực. Những gì tôi học được ở Nga không chỉ là kiến thức, mà còn là tình yêu sâu sắc đối với một đất nước đã nuôi tôi trưởng thành.
Ký ức đầu tiên về nước Nga
Trong ký ức tôi, kỷ niệm đầu tiên về nước Nga gắn liền với hình ảnh một đoàn tàu hỏa chở 500 học sinh Việt Nam sang Nga học tập, lao vun vút giữa những cánh rừng bạch dương, những thảm cỏ xanh mướt, và vô vàn bông cúc dại trải dài khắp nơi. Chúng tôi, những cô cậu học sinh tuổi mới mười tám đôi mươi, ngồi bên cửa kính toa tàu, mắt không rời phong cảnh đồng quê mùa hè tuyệt đẹp của nước Nga. Rồi đột nhiên, tiếng xình xịch đều đặn của con tàu bị phá vỡ bởi những tiếng hò reo. Khi tàu chạy qua khu vực hồ Baikan, phong cảnh ven hồ đẹp như trong truyện cổ tích Nga, khiến chúng tôi không thể kìm chế được sự thích thú và ngưỡng mộ. Điều khiến tôi nhớ mãi là phản ứng của người lái tàu trước tiếng hò reo của chúng tôi. Con tàu đang lao nhanh bỗng dừng lại, những người phục vụ trên tàu mở cửa, nhảy xuống hái những bông cúc dại trắng để trao tặng chúng tôi. Vui sướng và biết ơn là cảm xúc mà tôi đã trải qua trong khoảnh khắc đó.
Chuyện về bông hoa Romashka và Tâm hồn Nga
Lần đầu tiên tôi được tận mắt ngắm những bông hoa đồng nội tên gọi dễ thương romashka, loài hoa mà những đôi tình nhân Nga thường dùng để bói về tình yêu: “Yêu – Không yêu – Yêu…” Cánh hoa cuối cùng quyết định số phận tình yêu của họ. Những bông hoa ấy đã tô điểm thêm vẻ đẹp và sự thi vị cho tình yêu đôi lứa. Tôi kể câu chuyện về người lái tàu ấy không phải để ca ngợi anh ta mà để nhắc đến tâm hồn Nga đôn hậu, nhạy cảm, luôn biết sẻ chia – bất kể là người lái tàu, anh thợ máy, người nông dân hay giáo sư. Trong những năm tháng học tập và làm việc tại Nga, tôi đã may mắn được làm quen với nhiều “tâm hồn Nga” nồng hậu như thế.
Tình bạn và Tình yêu dành cho Việt Nam
Irina Samarina, nhà nghiên cứu ngôn ngữ học người Nga, đã khóc khi trả lời phỏng vấn của tôi về tình cảm của chị đối với Việt Nam. Chị kể về những người H’mông, người Thái, người Dao mà chị gặp khi đi thu thập dữ liệu ngôn ngữ tại Việt Nam. Chị nghẹn ngào nói rằng dù đã đi qua nhiều quốc gia, chị chưa bao giờ nhận được tình cảm nồng ấm như ở Việt Nam. Những giọt nước mắt của chị đã khiến tôi xúc động, và tôi tự hỏi: “Tại sao tình yêu mà Irina Samarina dành cho Việt Nam lại mãnh liệt đến vậy?” Câu hỏi này, tôi đã đặt ra với Giáo sư sử học Anatoli Sokolov, người chuyên nghiên cứu lịch sử Việt Nam, và câu trả lời của ông khiến tôi càng cảm nhận được sâu sắc hơn về tình yêu giữa hai dân tộc. Ông nói:
“Nền giáo dục Xô Viết không chỉ dạy chúng tôi kiến thức mà còn dạy chúng tôi biết yêu những gì mình đã lựa chọn để học.”
Vladimir Ivanov và Tình yêu Việt Nam
Tôi cũng đã có dịp gặp nhà Việt Nam học Vladimir Ivanov, một trong ba tác giả của cuốn từ điển Nga – Việt, cuốn sách quen thuộc với tất cả những ai học tiếng Nga. Vladimir Ivanov, giống như Samarina và Sokolov, rất yêu Việt Nam. Ông là một trong những người Nga đầu tiên học tiếng Việt và đã nhiều lần được gặp Bác Hồ khi làm phiên dịch cho các phái đoàn đàm phán kinh tế Liên Xô sang Việt Nam. Nhà Việt Nam học ngoài 80 tuổi này đã chia sẻ với tôi rằng để tình yêu Việt Nam trong ông mãi tươi mới như xưa, ông đã từ chối lời mời sang thăm Việt Nam vào năm 2001. Ông sợ rằng khi mở cửa và nền kinh tế thị trường phát triển, ông sẽ không thể tìm thấy một Việt Nam mà ông yêu thương nữa. Nghe lời tâm sự của ông, tôi cảm nhận được tình yêu sâu sắc mà ông dành cho Việt Nam, tình yêu ấy tựa như báu vật và ông không muốn mất đi những gì ông đã trân trọng.
Nền Giáo dục Nga và Tình yêu không thể phai nhạt
Nền giáo dục Nga đã thắp lên trong chúng tôi, những học trò đến từ Việt Nam, tình yêu vô bờ bến đối với đất nước này. Nền văn hóa Nga, tính cách Nga, và tâm hồn Nga đã đi vào sâu trong trái tim chúng tôi, trở thành một phần không thể thiếu trong hành trang cuộc đời. Dù cho hiện nay có những người chỉ trích và đưa ra những cái nhìn thiếu tích cực về nước Nga, tôi vẫn tin rằng tình yêu chúng tôi dành cho đất nước này sẽ không bao giờ phai nhạt. Nước Nga, với tất cả những gì đẹp đẽ trong văn hóa và con người, đã cho chúng tôi một tình yêu vĩnh cửu, một tình bạn chân thành và những kỷ niệm không thể nào quên.
Hôm nay, khi nước Nga đang trải qua nhiều thay đổi, những ấn tượng về một đất nước mạnh mẽ và đôn hậu vẫn sống mãi trong trái tim tôi. Dù thời cuộc có thay đổi, dù thời thế có đổi thay, trong trái tim tôi và những người bạn của tôi, luôn có một góc dành riêng cho nước Nga thân yêu, nơi đã cho chúng tôi những bài học về tri thức, tình bạn và tình yêu không biên giới.