Từ những năm đầu thế kỷ XX, hành trình học tập của người Việt tại Liên bang Nga đã ghi dấu như một biểu tượng cho mối quan hệ chiến lược giữa hai quốc gia. Bắt đầu từ sự kết nối thông qua Quốc tế Cộng sản, những sinh viên Việt Nam đầu tiên đã đến Nga học tập không chỉ với mục tiêu tiếp thu tri thức mà còn là cầu nối văn hóa và chính trị. Mối quan hệ này được củng cố bằng hàng loạt học bổng hiệp định, học bổng chính phủ và các chương trình hỗ trợ song phương, giúp hàng chục nghìn người Việt có cơ hội học tập tại những trường đại học Nga danh tiếng.
Trong giai đoạn 1951–1991, hơn 30.000 công dân Việt Nam đã được đào tạo tại Liên Xô trong các ngành kỹ thuật, khoa học, nông nghiệp và y tế. Sau khi Liên Xô tan rã, hợp tác không bị gián đoạn mà tiếp tục mở rộng với hình thức đa dạng: học bổng nhà nước Việt Nam, thỏa thuận liên trường, hỗ trợ từ các doanh nghiệp và chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao.
Hiện nay, khoảng 6.000 du học sinh Việt Nam tại Nga đang theo học ở nhiều thành phố, đặc biệt tại Mát-xcơ-va và Xanh Pê-téc-bua. Họ lựa chọn các chuyên ngành kỹ thuật, kinh tế, quản lý, tiếng Nga, y học và khoa học tự nhiên. Nhiều sinh viên được tuyển chọn thông qua các kỳ thi Olympic tại Việt Nam, hoặc nhận học bổng Nga do Liên bang Nga cấp theo hạn ngạch hàng năm.
Tuy vậy, so với thời kỳ trước, số lượng du học sinh đã giảm. Nguyên nhân đến từ sự thiếu thông tin về các trường đại học Nga, sự thay đổi trong xu hướng học tập toàn cầu và nhu cầu học bằng tiếng Anh ngày càng tăng. Bên cạnh đó, vấn đề hòa nhập và hỗ trợ ngôn ngữ cũng là một thách thức.
Để giải quyết vấn đề này, cả hai chính phủ đã ký kết nhiều văn kiện quan trọng như Hiệp định năm 2002, 2013 và 2014 về hợp tác giáo dục, khoa học và công nghệ. Những thỏa thuận này giúp mở rộng hỗ trợ tài chính, tăng học bổng, phát triển các chương trình liên kết đào tạo và nghiên cứu chung. Nhiều phòng thí nghiệm quốc tế, nhóm nghiên cứu liên quốc gia và cuộc thi học thuật đã được tổ chức nhằm thúc đẩy kết nối học thuật.
Ngoài ra, sự đồng hành của các tổ chức như Hiệp hội cựu du học sinh Liên Xô và Nga, cùng cộng đồng sinh viên Việt tại các trường đại học cũng đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ thế hệ mới hòa nhập, học tập và phát triển.
Hợp tác giáo dục Việt – Nga không chỉ là một phần của lịch sử, mà đang tiếp tục mở ra những cơ hội mới. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục, du học Nga vẫn là một lựa chọn chiến lược cho nhiều bạn trẻ Việt Nam muốn tiếp cận tri thức thế giới trong một không gian văn hóa giàu truyền thống và có chiều sâu phát triển.