Với mỗi người du học sinh Việt Nam, nước Nga không chỉ là một điểm đến để học hỏi, mà còn là nơi chắp cánh cho những ước mơ lớn lao, là nơi ghi dấu những kỷ niệm không thể nào quên. Tiến sĩ Phạm Quốc Ca, nhà thơ, nguyên Trưởng khoa Ngữ văn của Đại học Đà Lạt, và Phó chủ tịch Hội Văn nghệ Lâm Đồng, là một trong những người như vậy. Chuyến du học tại Liên Xô năm 1989 đã mở ra cho ông một thế giới mới, nơi không chỉ có tri thức mà còn có sự giao thoa sâu sắc giữa văn hóa và con người. Tình yêu dành cho nền văn chương Nga của Tiến sĩ Phạm Quốc Ca đã trở thành một phần quan trọng trong đời ông và sự nghiệp sáng tác.
Khám phá nước Nga qua văn chương
Là người yêu văn chương và gắn bó một phần lớn cuộc đời với công việc nghiên cứu, giảng dạy và sáng tác văn học, Phạm Quốc Ca đặc biệt dành tình cảm của mình đối với nền văn chương Nga. Ông chia sẻ:
Ngay từ thuở mới cắp sách đến trường, tôi đã bị nền văn chương Nga mê hoặc. Những tên tuổi lớn và những tác phẩm bất hủ của nền văn chương ấy đã tự nhiên đi vào đời sống tinh thần của tôi và bao người khác. Những đại văn hào, thi hào như L.Tostoi, A.Tolstoi, Dostoievski, Puskin, Lermontov, M.Gorki, rồi B.Pastecnax, Antonop, Ana Akhơmatova, I.A Bunin … đã đưa tôi đến với chân trời Nga xa xôi và giúp tôi hình dung phần nào về đất nước, con người, về tư tưởng và tính cách Nga. Được đặt chân trên đất nước vĩ đại ấy với tôi là mơ ước…
Vì tình yêu sâu sắc với văn hóa Nga, ông đã không ngừng trau dồi kiến thức về tiếng Nga và văn chương Nga. Đây là lý do tại sao Phạm Quốc Ca đã có cơ hội tham gia chương trình du học Nga vào cuối thập niên 80, khi ông được cử sang Liên Xô thực tập tiếng Nga tại Trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Petchigorscơ thuộc vùng Kavkaz.
Du học tại Nga và những kỷ niệm không thể nào quên
Chuyến du học này mở ra cho Phạm Quốc Ca những trải nghiệm vô cùng quý giá. Dù ở vào giai đoạn đất nước Liên Xô đang trong thời kỳ cải tổ và đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng ấn tượng đầu tiên của ông về nước Nga vẫn là những hình ảnh không thể nào quên.
Ấn tượng ban đầu của tôi khi đến với Liên Xô của giai đoạn cải tổ đó, dù họ cũng đang trong thời kỳ khủng hoảng nhưng đời sống khác xa so với nước ta lúc đó. Liên Xô có nhiều sai lầm không kịp sửa chữa, đã dẫn đến sụp đổ, tuy nhiên một điều không thể phủ định là họ rất quan tâm chăm lo phúc lợi xã hội cho nhân dân. Nhưng có lẽ điều thú vị nhất là, dù đã tìm hiểu trước từ sách báo, nhưng tôi đã thực sự choáng ngợp khi được đi thăm một số trường đại học với quy mô bề thế, vài thành phố lớn và nhất là khi đến với các viện bảo tàng và hệ thống xe điện ngầm nổi tiếng ở Nga…
Về hoàn cảnh nước Nga trong gia đoạn hiện nay, Tiến sĩ Phạm Quốc Ca nói:
Thật tiếc, do sự nhìn nhận muộn màng và nhiều nguyên nhân khác, Liên Xô đã đi đến khủng hoảng và sụp đổ. Còn đối với nước Nga ngày nay, dù đang trong thời kỳ hết sức khó khăn, nhưng tôi tin họ sẽ vượt qua. Nước Nga sẽ phục hồi và vươn lên, tuy nhiên trong quá trình đi lên ấy còn phải vật vã và trả giá nhiều…
Chuyến đi du học Nga không chỉ đơn thuần là học hỏi về ngôn ngữ mà còn là cơ hội để Phạm Quốc Ca thực sự hòa mình vào một nền văn hóa khác biệt. Bởi ngoài việc tiếp thu kiến thức, ông còn nhận thấy sự khác biệt rõ rệt trong đời sống xã hội và văn hóa giữa Việt Nam và Liên Xô lúc bấy giờ. Từ đó, ông đã quyết định chuyển hóa tình yêu với nền văn học Nga thành những tác phẩm dịch thuật, nhằm mang lại những giá trị văn hóa Nga cho độc giả Việt Nam.
Trong suốt quá trình giảng dạy và nghiên cứu, ông đã dịch nhiều tác phẩm của các tác giả Nga nổi tiếng như Anton Chekhov, Ana Akhmatova, và I.A. Bunin. Những tác phẩm này đã được đăng tải trên nhiều tạp chí, báo chí trong nước như Văn nghệ Quân đội, Văn học Nước ngoài, Sông Hương, và các tạp chí văn hóa trong tỉnh Lâm Đồng. Mỗi bản dịch không chỉ là cầu nối giữa hai nền văn hóa mà còn là minh chứng cho tình yêu và sự trân trọng mà Phạm Quốc Ca dành cho đất nước và con người Nga.
Tình cảm Việt-Nga thắm đượm dù trải qua thăng trầm của thời đại
Câu chuyện của Tiến sĩ Phạm Quốc Ca không chỉ là câu chuyện về một du học sinh Việt Nam học tập tại Nga, mà còn là cái nhìn sâu sắc về tình hình nước Nga hiện tại. Dù đất nước này đang đối mặt với nhiều thử thách và khủng hoảng, ông vẫn lạc quan tin rằng Nga sẽ vượt qua những khó khăn này để trở lại với vị thế mạnh mẽ hơn trong cộng đồng quốc tế. “Dù nước Nga hiện nay còn phải trả giá và vật lộn, nhưng tôi tin rằng họ sẽ phục hồi và vươn lên,” ông chia sẻ.
Bên cạnh đó, Tiến sĩ Phạm Quốc Ca cũng không quên nhắc đến những ký ức đẹp về Liên Xô, đặc biệt là trong thời kỳ chiến tranh giải phóng dân tộc Việt Nam. Tình cảm mà đất nước và nhân dân Liên Xô dành cho Việt Nam trong những năm tháng khó khăn đó đã để lại dấu ấn sâu đậm trong trái tim ông. Tình cảm ấy đã trở thành một phần không thể thiếu trong lòng người dân Việt Nam, nhất là trong thời kỳ đất nước thống nhất và tái thiết.
Mối quan hệ giữa Việt Nam và Nga không chỉ được xây dựng trên nền tảng chính trị mà còn vững chắc nhờ vào tình cảm sâu sắc giữa hai dân tộc. Những du học sinh như Tiến sĩ Phạm Quốc Ca chính là cầu nối tuyệt vời giữa hai đất nước, giúp chuyển hóa tình cảm thành hành động thiết thực. Bên cạnh đó, các học bổng chính phủ và học bổng hiệp định giữa Việt Nam và Nga đã tạo điều kiện cho nhiều thế hệ sinh viên Việt Nam có cơ hội học tập tại các trường đại học Nga, mở rộng cánh cửa tri thức và thấu hiểu văn hóa của quốc gia bạn.
Với mỗi thế hệ du học sinh, học bổng nhà nước và học bổng Nga không chỉ mang lại cơ hội học tập mà còn là cầu nối vững chắc giữa Việt Nam và Nga, giúp duy trì mối quan hệ truyền thống và sâu sắc giữa hai dân tộc. Những câu chuyện như của Phạm Quốc Ca chính là minh chứng cho sức mạnh của tình hữu nghị quốc tế, được xây dựng qua những học bổng và những trải nghiệm không thể nào quên.
Dù hiện tại nước Nga đang trải qua không ít thử thách, nhưng như Tiến sĩ Phạm Quốc Ca đã nói, một dân tộc có lịch sử vĩ đại và nền văn hóa sâu sắc như Nga chắc chắn sẽ vượt qua khó khăn và quay lại mạnh mẽ. Và tình yêu của du học sinh Việt Nam đối với nền văn hóa Nga cũng sẽ luôn là một phần không thể thiếu trong mối quan hệ lâu dài và bền vững giữa hai quốc gia. Những học bổng Nga, những chuyến du học, và những tình cảm chân thành từ cả hai phía sẽ tiếp tục là nền tảng cho tương lai đầy hứa hẹn.