Trong bối cảnh quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga ngày càng đi vào chiều sâu, giáo dục tiếp tục là một trong những trụ cột bền vững, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài. Việc Nga công bố cấp 1.000 suất học bổng chính phủ dành cho sinh viên Việt Nam không chỉ là cam kết mạnh mẽ trong lĩnh vực đào tạo, mà còn là cú hích quan trọng thúc đẩy du học Nga, củng cố mạng lưới hợp tác giáo dục – đào tạo giữa hai quốc gia. Những cơ hội này sẽ mở ra cánh cửa cho nhiều sinh viên Việt tiếp cận với nền giáo dục chất lượng cao từ các trường đại học Nga, đặc biệt trong các lĩnh vực như kỹ thuật, trí tuệ nhân tạo, khoa học cơ bản và tiếng Nga.
1.000 suất học bổng và bước tiến hợp tác chiến lược
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Việt Nam ngày 19–20/6/2024, một sự kiện có ý nghĩa lớn đã diễn ra: Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Lê Thành Long và Phó Thủ tướng Liên bang Nga Dmitry Chernyshenko đã ký Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực giáo dục đại học.
Theo đó, phía Nga sẽ cấp 1.000 học bổng chính phủ cho sinh viên Việt Nam hàng năm, tạo điều kiện để các bạn trẻ theo học tại những trường đại học Nga hàng đầu. Học bổng được phân bổ cho nhiều nhóm ngành ưu tiên như công nghệ cao, năng lượng, y học, khoa học kỹ thuật, văn hóa và đặc biệt là tiếng Nga.
Những chương trình học bổng hiệp định này không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn bao gồm nhiều hình thức hỗ trợ khác như học phí, ký túc xá, bảo hiểm y tế và chi phí sinh hoạt – qua đó giúp sinh viên yên tâm học tập trong môi trường quốc tế chuyên nghiệp.
Thúc đẩy kết nối giữa các trường đại học
Không chỉ dừng lại ở học bổng, quan hệ giáo dục giữa Việt Nam và Nga còn được củng cố thông qua các hoạt động kết nối học thuật sâu rộng. Trong tháng 4/2024, Diễn đàn hiệu trưởng các trường đại học Việt – Nga lần thứ hai diễn ra tại Moskva, với sự tham gia của hơn 60 cơ sở đào tạo từ hai nước.
Hàng chục thỏa thuận hợp tác mới đã được ký kết, nhấn mạnh tinh thần chủ động, gắn kết và chia sẻ lẫn nhau trong nghiên cứu, đào tạo, trao đổi giảng viên và sinh viên. Nhiều nhà lãnh đạo đại học Việt Nam – vốn từng là du học sinh tại Liên Xô và Nga – đã phát huy vai trò cầu nối, góp phần duy trì và mở rộng quan hệ hữu nghị bền chặt.
Tăng cường đào tạo kỹ thuật, công nghệ và ngôn ngữ
Một điểm nhấn đáng chú ý là việc thành lập mạng lưới các trường đại học kỹ thuật và công nghệ thông tin giữa hai nước. Mạng lưới này sẽ tập trung vào việc đào tạo các nhóm ngành then chốt như trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, kỹ thuật cao cấp và năng lượng mới – những lĩnh vực đóng vai trò chiến lược trong tiến trình công nghiệp hóa và chuyển đổi số của Việt Nam.
Song song đó, các chương trình giảng dạy bằng tiếng Nga, cũng như các khóa đào tạo tiếng Nga chuyên sâu tại Việt Nam, tiếp tục được mở rộng. Đây là bước đi quan trọng để hỗ trợ sinh viên trước khi bước vào các chương trình du học Nga, góp phần nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức và hội nhập văn hóa.
Trung tâm Puskin – lan tỏa ngôn ngữ và văn hóa Nga tại Việt Nam
Trong khuôn khổ hợp tác mới, hai bên cũng thảo luận về việc nâng cấp Phân viện Puskin tại Việt Nam thành Trung tâm Puskin – một tổ chức chuyên trách trong việc quảng bá ngôn ngữ Nga, văn học Nga và tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, học thuật.
Trung tâm này sẽ là nơi tổ chức các lớp học tiếng Nga, các kỳ thi chứng chỉ quốc tế, đồng thời hỗ trợ sinh viên Việt Nam chuẩn bị hành trang ngôn ngữ trước khi tiếp cận các chương trình học bổng Nga. Đây là minh chứng cho chiến lược phát triển bền vững ngôn ngữ và văn hóa Nga tại Việt Nam, hướng đến một cộng đồng học tiếng Nga ngày càng lớn mạnh.
Gần 70.000 người Việt từng được đào tạo tại Nga
Tính từ năm 1950 đến nay, Nga đã đào tạo gần 70.000 chuyên gia và cán bộ Việt Nam, trong đó có hàng nghìn người giữ vai trò quan trọng trong các lĩnh vực chính trị, khoa học, giáo dục và công nghiệp. Đặc biệt, khoảng 3.000 người đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, góp phần làm giàu cho nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước.
Mối quan hệ bền vững ấy không hề bị gián đoạn, kể cả trong thời kỳ hậu Xô viết nhiều biến động. Các học bổng nhà nước do Nga tài trợ vẫn luôn được duy trì đều đặn, ngày càng được cải tiến về chất lượng và đa dạng về hình thức.
Khung pháp lý chặt chẽ cho hợp tác tương lai
Việc ký kết Hiệp định hợp tác giáo dục đại học là bước đi chiến lược, tạo ra nền tảng pháp lý vững chắc cho các hoạt động hợp tác lâu dài giữa hai nước. Thỏa thuận này giúp đảm bảo sự minh bạch, đồng bộ trong việc tổ chức tuyển sinh, cấp học bổng, chuyển đổi tín chỉ và công nhận văn bằng giữa hai hệ thống giáo dục.
Theo Cục trưởng Cục Hợp tác Quốc tế (Bộ GD&ĐT), ông Phạm Quang Hưng, Việt Nam sẽ tiếp tục ưu tiên hợp tác với Nga trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, hướng tới các ngành học có tính ứng dụng và tầm nhìn dài hạn. Việc duy trì mối quan hệ giáo dục sâu sắc này không chỉ là lợi ích song phương mà còn là sự đầu tư cho tương lai của cả hai quốc gia trong bối cảnh hội nhập toàn cầu ngày càng sâu rộng.