“Sao lại chọn nước Nga?” – có lần, một người bạn hỏi tôi bằng giọng nửa đùa nửa thật. Tôi bật cười, rồi lặng thinh. Vì thật ra, chính tôi, cũng từng hỏi mình như vậy, nhiều lần.
Nước Nga đến với tôi không phải bằng những chuyến bay hào nhoáng hay những giấc mơ rực rỡ. Mà bằng một đường link về học bổng hiệp định, một dòng thông báo về học bổng chính phủ mà tôi từng đọc rất nhanh, rồi đọc lại rất chậm. Và rồi một ngày, tôi bước lên máy bay – mang theo nỗi háo hức lẫn bất an của một người trẻ lần đầu rời khỏi biên giới tổ quốc.
Những câu hỏi và những ngày đầu
Không ít người nghĩ du học Nga là lựa chọn cũ kỹ, là điều “không còn mốt nữa”. Họ hỏi tôi: “Học xong thì về Việt Nam làm gì?”, “Bằng cấp của trường đại học Nga có giá trị không?”, “Tiếng Nga có khó học không?”…
Tôi không giận, chỉ thấy hơi chênh vênh. Vì thật ra, khi mới sang, tôi cũng hoang mang lắm. Thứ ngôn ngữ cứng như băng đá ấy từng khiến tôi rơi nước mắt. Mỗi buổi sáng mùa đông dài lê thê là một lần tôi phải vật lộn với tuyết, lạnh, và một mình.
Nhưng cũng chính nơi này, tôi học cách kiên nhẫn, học cách tự mình đi chợ, nấu ăn, và học để hiểu được rằng, bất cứ lựa chọn nào cũng đều có giá trị – nếu mình đi đến cùng.
Một diễn đàn, và nhiều hơn thế
Tôi đang học năm thứ hai tại trường đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva (MSU), theo diện học bổng nhà nước được cấp qua chương trình học bổng chính phủ Nga. Tình cờ, tháng Tư vừa rồi, tôi tham gia Diễn đàn Hiệu trưởng các trường đại học Nga – Việt lần thứ hai.
Sự kiện quy tụ hơn 150 đại diện từ các cơ sở giáo dục hai nước. Lần đầu tiên, tôi thấy hết sự rộng lớn và bền chặt của mối quan hệ giáo dục giữa Việt Nam và Nga. Những tấm học bổng Nga hàng năm không chỉ là cơ hội học tập, mà là cây cầu nối giữa hai nền tri thức.
Tại diễn đàn, tôi có cơ hội trò chuyện với PGS.TS Nguyễn Thị Quế Anh – một cựu du học sinh Liên Xô, hiện là Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Cô trở lại ngôi trường xưa – khoa Luật của MSU – sau một phần tư thế kỷ, không phải với tư cách sinh viên, mà là đối tác học thuật.
Câu chuyện của cô làm tôi chợt hiểu: có những lựa chọn tưởng cũ kỹ, nhưng nếu đi tới cùng, chúng lại mở ra những cánh cửa rất lớn.
Những điều chưa từng viết trong đơn xin học bổng
Khi viết đơn xin học bổng hiệp định, tôi từng nghĩ nhiều đến chi phí học tập được hỗ trợ, đến học bổng chính phủ cấp hàng tháng, đến ký túc xá ấm áp giữa mùa đông xứ tuyết.
Nhưng tôi đã không thể – và không bao giờ – viết hết được những điều nhỏ bé nhưng quý giá: những ngày bập bẹ từng chữ tiếng Nga với bà chủ quán tạp hóa gần ký túc, cảm giác lần đầu ăn bánh mì đen vào buổi sáng, hay giây phút lặng người giữa Quảng trường Đỏ khi tuyết rơi nhẹ xuống.
Du học Nga không phải là một hành trình dễ dàng, nhưng mỗi bước chân lại trở thành một mảnh ghép giúp tôi lớn lên.
Một chút nhìn lại, một chút nhìn xa
Qua những chia sẻ của cô Quế Anh và nhiều giảng viên khác từng du học tại Nga, tôi nhận ra rằng những người từng đi – đều không rời xa nước Nga trong tâm trí. Nhiều người trở thành chuyên gia, giáo sư, nhà nghiên cứu. Nhiều người trở lại trong những vai trò mới, xây tiếp cây cầu tri thức nối hai quốc gia.
Còn tôi, là một trong hàng ngàn sinh viên đang được hưởng học bổng chính phủ của Nga, chỉ mong mình học cho tử tế, sống cho tử tế. Để một ngày nào đó, tôi cũng có thể quay lại nơi này – không phải để bắt đầu lại, mà để tiếp nối một điều gì đó có ích.
Vì cuối cùng, điều đáng trân trọng nhất không phải là bạn học ở đâu, mà là bạn mang điều gì trở về.